İhracatta teslim şekilleri nelerdir?
Alıcı “fiyatınız FOB mu, CIF mi?” diye soruyor. Cevap belirsizse ya fiyat yanlış çıkar ya da taşıma sırasında bir sorun olduğunda masraf ve risk kimde tartışması başlar. 🚢
Teslim şekilleri, uluslararası kabul görmüş Incoterms kurallarıyla tanımlanır: masraf ve risk nerede el değiştirir?
Kısa cevap: teslim şekli teklifin ayrılmaz parçasıdır; hangi masrafın ve riskin kimde olduğu tek kısaltmayla belirlenir. İlk ihracatta satıcıya kontrol ve yük dengesi uygun olan kural seçilir. 📦
Not: dış ticaret mevzuatı, prosedürler ve destekler değişebilir; güncel bilgiyi gümrük müşavirinizden, bankanızdan ve Ticaret Bakanlığı’ndan alın.
Teslim şekli neyi belirler?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Masrafı kim öder?
- Risk nerede geçer?
- Belgeleri kim hazırlar?
- Fiyat neyi içerir?
Dört soru. ❓
Masrafı kim öder?
Navlun, sigorta, gümrük; hangi kalem kimde? 💰
Risk nerede geçer?
Mal hasar görürse kim üstlenir? ⚠️
Belgeleri kim hazırlar?
İhracat ve ithalat işlemleri; sorumluluk paylaşımı. 📄
Fiyat neyi içerir?
Teklifteki rakam hangi masrafları kapsar? Ayrıntı fiyat teklifi yazısında. 🏷️
Sık kullanılan dört kural
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- EXW — işyerinde teslim
- FOB / FCA — taşıyıcıya teslim
- CIF / CIP — navlun ve sigorta dahil
- DAP / DDP — varış yerinde teslim
Genel mantık. 🗂️
EXW — işyerinde teslim
Mal sizin yerinizde teslim; yükün çoğu alıcıda. Yeni ihracatçı için pratik ama bazı işlemlerde sorun çıkarabilir. 🏭
FOB / FCA — taşıyıcıya teslim
Mal sizin ülkenizde taşıyıcıya teslim; ihracat işlemleri sizde. 🚛
CIF / CIP — navlun ve sigorta dahil
Taşıma ve sigortayı siz ayarlarsınız; risk yine erken geçer. 🚢
DAP / DDP — varış yerinde teslim
Mal alıcının ülkesinde teslim; masraf ve risk büyük ölçüde sizde. 🏠
Seçim ölçütleri
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Deneyim
- Alıcının beklentisi
- Taşıma türü
- Kontrol
Dört ilke. ⚖️
Deneyim
İlk ihracatta alıcı ülkedeki gümrük yükünü üstlenmek risklidir. 🧭
Alıcının beklentisi
Büyük alıcılar çoğu zaman belirli bir kural ister. 🤝
Taşıma türü
Deniz, kara, hava ve konteyner için uygun kurallar farklıdır. 🚚
Kontrol
Navlunu siz ayarlarsanız süre ve fiyat sizin kontrolünüzde. 🎛️
Doğru yazmak
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Kural + yer
- Sürüm
- Teklif ve faturada aynı
- Sigorta kararı
Dört kural. ✍️
Kural + yer
“FOB İstanbul” gibi; yer yazılmazsa kural eksiktir. 📍
Sürüm
Incoterms sürümü belirtilir; yanlış anlaşılma önlenir. 🔢
Teklif ve faturada aynı
Teklif, sözleşme, fatura; tutarlı. 📄
Sigorta kararı
Kural sigortayı zorunlu kılmasa da mal değerine göre düşünülür. 🛡️
Sık yapılan dört hata
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Yersiz kısaltma
- Konteynerde FOB alışkanlığı
- DDP’yi hafife almak
- Fiyata masrafı eklememek
Dördü de anlaşmazlık üretir. 🚧
Yersiz kısaltma
Yalnız “CIF” yazmak, hangi limana kadar olduğunu belirsiz bırakır. ❓
Konteynerde FOB alışkanlığı
Taşıma türüne uymayan kural riskin geçişini bulanıklaştırır; müşavire sorun. 📦
DDP’yi hafife almak
Alıcı ülkedeki vergi ve işlemler sürpriz maliyet çıkarır. 💸
Fiyata masrafı eklememek
Seçilen kurala göre navlun ve sigorta fiyata yansımazsa zarar yazılır. 🧮
Bugün ne yapmalıyım?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Adım 1: mevcut tekliflere bakın
- Adım 2: bir varsayılan kural seçin
- Adım 3: fiyatı kurala göre hesaplayın
- Yardım isterseniz?
Üç adım, bir saat. 🪜
Adım 1: mevcut tekliflere bakın
Teslim şekli ve yer yazılı mı? 📄
Adım 2: bir varsayılan kural seçin
Deneyiminize ve taşıma türüne göre; müşavirinizle birlikte. 🤝
Adım 3: fiyatı kurala göre hesaplayın
Kuralın içerdiği masraflar fiyatta var mı? 🧮
Yardım isterseniz?
Teslim şekillerinizi birlikte netleştirelim: uzmanına danışın. Mevcut durumunuz için dijital denetim; bütün resim dış ticaret danışmanlığı rehberinde. 🎯
Arşivden ilgili okumalar: satın alma süreci · dış ticaret işlemleri.
📝 Sahadan Notlar
Bir firma ilk ihracatında teklifine yalnız “CIF” yazmış, liman belirtmemişti; alıcı iç bölgedeki depoya kadar teslim beklediği için ek navlun tartışması çıktı. Sonraki tekliflerde kural, yer ve Incoterms sürümü yazıldı, fiyat kuralın içerdiği masraflarla yeniden hesaplandı. Teslim kaynaklı anlaşmazlık bir daha yaşanmadı.
📖 Kısa Sözlük
Incoterms: ICC’nin yayımladığı uluslararası teslim kuralları. Navlun: taşıma ücreti. Risk geçişi: malın hasar riskinin alıcıya geçtiği an. Teslim yeri: kuralla birlikte yazılan yer.
⚡ Hızlı Özet
Teslim şekli masraf, risk, belge ve fiyat içeriğini belirler. 🚢 EXW, FOB/FCA, CIF/CIP ve DAP/DDP en sık kullanılan kural gruplarıdır. Seçim deneyim, alıcı beklentisi, taşıma türü ve kontrol ile yapılır. Kural yer ve sürümle birlikte, teklif ve faturada tutarlı yazılır. Kesin seçim için gümrük müşavirinize danışın.
🎯 Sıradaki Adım
Teslim şekillerinizi netleştirelim: uzmanına danışın formundan yazın. Ödeme ödeme yöntemleri yazısında; mevcut durum için dijital denetim.
Sıkça Sorulan Sorular
Deneyime, ürüne ve taşıma türüne bağlıdır. Genelde alıcı ülkedeki gümrük yükünü üstlenmeyen kurallar daha az risklidir; müşavirinizle karar verin.
Yalnız bazı kurallar satıcıya sigorta yükümlülüğü getirir. Diğerlerinde de malın değerine göre sigorta düşünülmelidir.
Doğrudan belirlemez ama belgelerin kimde olduğu ve riskin geçişi ödeme güvencesini etkiler.