Kamu Verisi İşletmede Nasıl Kullanılır?

Sorun Ne?

Kamu verisi karşısında üç davranış görülür.

Hiç bakılmaz

En yaygın olanı. Veri var, kimse açmaz. “Bize uygun bir şey çıkmaz” varsayımı test edilmeden kabul edilir.

Bakılır ama kullanılmaz

İndirilir, açılır, karmaşık görünür, kapatılır. Ham veri hazır grafik gibi durmaz. İşlenmesi gerekir ve bu iş bir ilk denemede yorucudur.

İlgisiz veriyle karar verilir

En riskli olanı. Eldeki veri, sorulan soruya cevap vermediği hâlde kullanılır. Yanlış kapsam, eski tarih, farklı tanım. Karar sağlam görünür ama temeli çürüktür.

Neden Oluyor?

Üç sebep var.

Soru olmadan veri aranıyor

“Ne varmış” diye bakılan veri işe yaramaz. Önce karar sorusu netleşmeli. “Yeni şubeyi nereye açalım” bir sorudur. “Veriye bakalım” değildir.

Veri okuryazarlığı zayıf

Tanım, kapsam, güncellik ve örneklem farkları bilinmeden veri okunuyor. Aynı isimdeki iki sütun farklı şeyi ölçebilir. Bu farkı görmek eğitim ister; ulusal okuryazarlık programının konularından biri de bu.

İşlemek zaman alır sanılıyor

Büyük veriyi işlemek için ekip gerektiği düşünülüyor. Çoğu iş için gerekmiyor. Elektronik tablo, birkaç filtre ve bir grafik yeterli. Yapay zekâ araçları da bu işi ciddi biçimde kısaltıyor.

Nasıl Yapılır?

Üç adım.

Adım 1: karar sorusunu yazın

Cevap arayacağınız soruyu tek cümlede yazın. Sonra yanına ekleyin: bu sorunun cevabı hangi kararı değiştirecek? Kararı değiştirmeyecek soru için veri aramayın. Bu, karar cümlesi mantığının veri tarafındaki karşılığıdır.

Adım 2: veriyi üç ölçütle eleyin

Her set işinize yaramaz; eleme adımı bu yüzden var. Bulduğunuz her sete üç soru sorun. Kapsam: benim ilgilendiğim bölgeyi, sektörü, grubu içeriyor mu? Güncellik: en son ne zaman güncellenmiş, güncelleme takvimi var mı? Tanım: sütunlar benim anladığım şeyi mi ölçüyor? Üçünden biri hayırsa o seti bırakın. Kütüphanenin kalite skoru bu elemeyi kolaylaştıracak. Skorda makine okunabilirlik, meta veri tamlığı, güncellik ve lisans açıklığı gibi ölçütler yer alıyor.

Adım 3: kendi verinizle birleştirin

Asıl değer bu adımda ortaya çıkar. Kamu verisi tek başına genelde genel kalır. Değeri, kendi verinizle kesiştiğinde ortaya çıkar. Kendi satış rakamlarınızı bölge verisiyle, müşteri profilinizi nüfus verisiyle, tedarik maliyetlerinizi sektör verisiyle yan yana koyun. Fark burada doğar. Bunun için de kendi verinizin düzenli olması gerekir. Düzenli veri, kamu verisini kullanılabilir kılan anahtardır.

Ne Kadar Sürer, Nereden Başlanır?

Hesap küçük, ilk adım bu ay atılır.

Tarama iki saat, analiz yarım gün

Kütüphaneyi sektörünüz için taramak ve aday setleri işaretlemek iki saat sürer; bu tarama yılda bir tekrarlanır. Karar sorusu net, veri elenmiş ve kendi veriniz hazırsa bir analiz yarım günde biter. Aynı işi dışarıdan araştırma raporu olarak almanın maliyetiyle karşılaştırın.

Para maliyeti yok, dikkat maliyeti var

Veri ücretsiz. Ödediğiniz tek şey dikkat. Yanlış veriyle verilen karar, verisiz verilen karardan pahalıdır. Eleme adımı bu yüzden atlanmaz. Kütüphanenin kalite skoru bu işi kolaylaştıracak ama son kararı yine siz verirsiniz.

İlk adım: gerçek bir karardan başlayın

Bu çeyrek vereceğiniz gerçek bir kararı seçin; deneme amaçlı soru deneme amaçlı sonuç verir. Sonra kütüphaneyi bir kez tarayın, üç beş set işaretleyin. Üçüncü iş kendi verinizi yanına koymak. Kamu verisi tek başına yarım cevaptır. Kendi veriniz dağınıksa önce oradan başlayın; veriyi karara çevirmenin ilk şartı budur.

Yaygın Hata

Üç tuzak sık görülür.

Veriyi kararın süsü yapmak

Karar zaten verilmiştir, veri onu desteklemek için aranır. Bu, veriyle çalışmak değil, veriyle savunmaktır. Ayrımı fark etmenin yolu tek soru: bu veri tersini söyleseydi kararımı değiştirir miydim? Cevap hayırsa veri aramaya gerek yok; karar zaten verilmiş demektir.

Eski veriyle güncel karar vermek

Kamu veri setlerinin bazıları yıllık, bazıları daha seyrek güncellenir. Hızlı değişen bir konuda üç yıllık veri yanıltır. Güncelleme takvimini her zaman kontrol edin. Planda setlerin en az yüzde 80’inin takvimine uygun güncellenmesi hedefleniyor; yine de tarih kontrolü sizde kalır.

Tek sete güvenmek

Önemli bir karar tek veri setine dayandırılmaz. Mümkünse ikinci bir kaynakla doğrulayın. İki kaynak aynı yönü gösteriyorsa güven artar, çelişiyorsa daha derin bakmanız gerekir. Ayrıca ham sayı bağlamsız okunduğunda yanıltır: bir bölgedeki yüksek nüfus, yüksek talep demek değildir. Rakip yoğunluğu ve gelir düzeyi de tabloya girer.

Sıkça Sorulan Sorular