Gıdayla Temas Eden Madde Kuralları: Mutfak Ürünleri Markası Ne Yapmalı?

Ne oldu: Bakanlık güvensiz ürün denetimini duyurdu

Ticaret Bakanlığı yılın ilk yarısına ait piyasa gözetimi sonuçlarını açıkladı ve güvensiz bulunan ürünlere satış yasağı, toplatma ve ilan uygulandığını duyurdu. Karar gerekçeleri herkese açık yayımlanıyor. Mutfak ürünleri bu denetimin dışında değil; gıdayla temas eden ürünlerde ayrıca Tarım ve Orman Bakanlığının kuralları devreye girer.

Resmî kaynak

Duyurunun tamamı Ticaret Bakanlığı güvensiz ürün açıklamasında; sayılar ve ürün grupları orada, bu yazı sayıyı değil kuralı anlatır.

Mutfak ürününü ilgilendiren gerekçeler

Mutfak ürünü için üç gerekçe öne çıkıyor: gıdaya madde geçişi, etikette ve kullanım bilgisinde eksik, belgesi olmayan sağlık iddiası. Tencerede kaplama, seramikte sır, plastikte katkı maddesi aynı sorunun üç yüzüdür.

Takvim

Bakanlık duyuruları dönemsel geliyor ve sezon ürünleri sezon öncesi yoğun denetleniyor. Çeyiz ve bayram dönemine set hazırlayan marka, belgeyi baskıdan ve partiden önce toplar; sezon takvimini mutfak markası ne zaman lansman yapmalı yazısında verdik.

Gıdayla temas kuralı hangi mevzuata dayanıyor?

İki metin yan yana okunur: Türkiye’de Tarım ve Orman Bakanlığının yayımladığı Türk Gıda Kodeksi Gıda ile Temas Eden Madde ve Malzemeler Yönetmeliği, AB’de 1935/2004 sayılı çerçeve tüzük. İkisi de aynı ilkeyi koyar: malzeme gıdaya sağlığa zarar verecek, bileşimini değiştirecek ya da tadını ve kokusunu bozacak ölçüde madde geçirmemelidir.

Türkiye tarafı

Yönetmelik ve ilgili tebliğler Tarım ve Orman Bakanlığının sorumluluğunda; güncel metinler Tarım ve Orman Bakanlığı sitesinde yayımlanıyor. Yönetmelik AB çerçevesiyle uyumlu kuruldu; iki sistemi bilen marka ihracatta ikinci bir düzen kurmaz.

AB tarafı

Çerçeve tüzüğün metni AB 1935/2004 sayılı tüzükte duruyor. Tüzük izlenebilirliği de ister: ürünün hangi partiden, hangi tedarikçiden geldiği kayıt altında olmalıdır.

Kural kimi bağlar?

Ürünü kendi markasıyla piyasaya arz eden tarafı bağlar. Özel etiketli tencerede üretici imalatı yapar, ama piyasaya arz eden markadır; sorumluluk logonun sahibindedir.

Uygunluk beyanı ve göç testi nedir?

Uygunluk beyanı, ürünün gıdayla temas kurallarına uygun olduğunu yazılı olarak bildiren belgedir; göç testi ise bu beyanın dayanağıdır. Göç testinde ürün gıdayı temsil eden bir benzetim sıvısıyla belirli koşullarda bekletilir ve sıvıya geçen madde ölçülür. Beyan testsiz yazılmaz; test raporu da beyana eklenmeden bir işe yaramaz.

Uygunluk beyanı

Beyanda ürünün adı, malzemesi, hangi gıda türüyle ve hangi sıcaklıkta kullanılabileceği, dayanak testler ve beyanı düzenleyenin bilgisi yer alır. Beyan tedarik zinciri boyunca iletilir; kaplama tedarikçisinden üreticiye, üreticiden markaya.

Göç testi

Genel göç ürünün gıdaya toplam ne kadar madde geçirdiğini, özel göç belirli bir maddenin geçişini ölçer. Test akredite bir laboratuvarda yapılır ve rapor ürünün gerçek kullanım koşullarını yansıtmalıdır: fırında kullanılan tava fırın sıcaklığında test edilir.

Beyanı kim verir?

Üretici kendi imalatı için beyan verir, marka ise piyasaya arz eden olarak bu beyanı kendi ürünü için dosyalar. Üreticiye bu belgeyi sipariş öncesi sormayı mutfak ürünü için üretici nasıl seçilir yazısındaki görüşme listesine koyduk.

Seramik, plastik ve kaplama: malzemeye göre ek kurallar

Çerçeve kural bütün malzemeler için aynıdır, ama bazı malzemeler için ek kural vardır. Seramik ve porselende sırdan kurşun ve kadmiyum salınımı ayrıca sınırlanır; plastikte AB 10/2011 sayılı tüzük izin verilen maddeleri ve göç sınırlarını listeler. Yapışmaz kaplamada ise asıl konu iddiadır: PFOA içermez yazmak belge ister.

Seramik ve porselen

Kütahya ve Bilecik hattından tabak ya da servis ürünü alan marka, sırdan kurşun ve kadmiyum salınımı test raporunu ister. Dekorlu ürünlerde dekorun ağız kenarına denk gelip gelmediği ayrıca sorulur.

Plastik saklama kabı

Plastik ürünlerde AB 10/2011 sayılı plastik tüzüğü uygulanır ve Türkiye mevzuatı bununla uyumludur. Kapağı plastik, gövdesi cam saklama kabında iki malzeme iki ayrı kurala girer.

Yapışmaz kaplama ve PFOA iddiası

PFOA içermez ifadesi PTFE içermez anlamına gelmez; granit görünümlü kaplamaların çoğu PTFE bazlıdır. Bu farkı tencerede granit, seramik, çelik ve döküm ne demek yazısında açtık; yanlış bilinen tarafını mutfak markasında yanlış bilinen altı şey yazısında ele aldık.

Elektrikli aletler ayrı konu

Kettle ya da blender gibi elektrikli aletler gıdayla temas kuralına ek olarak elektrik güvenliği ve CE mevzuatına da girer. Bu yazı o tarafa inmez; elektrikli ürün planlayan marka ayrı bir uygunluk dosyası kurar.

Denetimde sorulan üç belge

Denetçi tencereyi ocağa koymaz; üç şeyi ister: uygunluk beyanı, göç testi raporu ve üretici ile piyasaya arz eden bilgisi. Üçü de markanın elinde olmalıdır; üreticinin dosyasında durması yetmez. Bu kutu yazının özgün parçası; yazdırıp üretici ve tedarikçi görüşmesine götürün.

Üç belge kutusu

Denetimde masaya gelen üç belge:

1. Uygunluk beyanı: ürün adı, malzeme, gıda türü ve kullanım sıcaklığı, dayanak testler; marka ürünü için dosyalanmış
2. Göç testi raporu: akredite laboratuvardan, gerçek kullanım koşulunda; seramikte kurşun ve kadmiyum, plastikte özel göç dahil
3. Üretici ve piyasaya arz eden bilgisi: etikette, kutuda ve faturada aynı unvan ve iletişim; parti numarasıyla izlenebilir

Üçünden biri üreticide kalmışsa marka için yok sayılır; sorumluluk piyasaya arz edendedir.

Üretici sözleşmesine giren satır

Bu üç belgenin marka adına dosyalanması ve her yeni partide güncellenmesi üretici sözleşmesine yazılır. Yazılmazsa denetim günü telefonla aranır ve bulunmaz; kaplama tedarikçisi değiştiğinde beyan da değişir.

Mutfak ürünleri markasının beş önlemi

Beş önlem üretimden önce alınır: malzeme ve kaplama bilgisi yazılı istenir, göç testi gerçek kullanım koşuluyla yaptırılır, uygunluk beyanı marka ürünü için dosyalanır, sağlık iddiaları belgede yazanla sınırlanır, kullanım ve bakım kılavuzu kutuya konur. Beşi de karar işidir; hiçbiri satış aşamasında yapılamaz.

Beş önlem sırası

1. Kaplama ve malzeme bilgisini üreticiden ve kaplama tedarikçisinden yazılı isteyin; sözlü bilgiyle yetinmeyin
2. Göç testini ürünün gerçek kullanım koşuluyla yaptırın: fırın, ocak, mikrodalga ya da bulaşık makinesi
3. Uygunluk beyanını marka ürünü için dosyalayın ve her yeni partide güncelleyin
4. Sayfa ve kutudaki sağlık iddialarını belgede yazanla sınırlayın; PFOA içermez yazıyorsanız dayanağı elinizde olsun
5. Kullanım ve bakım kılavuzunu kutuya koyun: ateş seviyesi, kaşık türü, bulaşık makinesi uyumu

Lansman öncesi kontrol

Bu beş önlem mutfak ürünü lansmanı öncesi on iki maddelik kontrol listesinin belge ve ambalaj grubunu oluşturur; listeyi partiden önce işaretleyin.

Sektör resmi

Mutfak ürünleri markasının genel yolu mutfak ürünleri markası kurmak sektör rehberinde; karar sırası mutfak ürünleri markası kurmak istiyorum pillar yazısında.

Denetim mutfak markası için ne anlama geliyor?

Kayıp ceza değil, kanal kaybıdır: güvensiz ürün ilanı marka adıyla yayımlanır, züccaciye ve çeyiz mağazası sahibi listeyi kontrol eder, arama motorunda marka adı ilanla birlikte çıkar. Sağlıkla ilgili bir ürün kategorisinde küçük marka bu kaydı itibar olmadan karşılar. Belge doğru toplanırsa denetim bir gün, eksik toplanırsa bir yıl sürer.

Züccaciye, HoReCa ve ihracat tarafı

Züccaciye ve konsept mağaza sahibi sipariş öncesi, otel ve restoran satın almacısı teklif aşamasında, yurt dışı alıcı ise ilk konuşmada belgeyi ister. İhracat planlayan marka için dış ticaret danışmanlığı ayrı bir başlık.

Danışmanın rolü

Danışman belge vermez; belgenin sırasını, sözleşmedeki yerini ve sayfadaki karşılığını kurar. Kapsam marka danışmanlığı sayfasında; aşamanızı bulmak için mutfak ürünleri markası için hangi danışmanlık hub yazısı.

Özet ve bugün yapılacak

Gıdayla temas eden ürün gıdaya zararlı madde geçirmemelidir ve bunu kanıtlamak markanın işidir. Bugün yapılacak tek şey: satışta olan ya da sipariş verdiğiniz ürün için uygunluk beyanı, göç testi raporu ve üretici bilgisi elinizde mi, bakın. Bir belge bile eksikse parti durur, satış değil.

Tek kontrol

Ürün sayfanızı açın ve her sağlık iddiasının yanına dayanağı olan belgeyi yazın. Yanına belge yazamadığınız iddia sayfadan çıkar.

Sıradaki yazı

Kurulumu baştan sona görmek için mutfak ürünleri markası dokuz adımda nasıl kurulur rehberi; belgeleri kendi ürününüzle birlikte okumak için uzmanına danışın formu.

Sıkça Sorulan Sorular

Hızlı Özet

• Gıdayla temas eden ürün gıdaya zararlı madde geçirmemelidir; kanıt uygunluk beyanı ve göç testidir.
• Türkiye’de Türk Gıda Kodeksi yönetmeliği, AB’de 1935/2004 çerçeve tüzük; ikisi uyumludur.
• Seramikte kurşun ve kadmiyum, plastikte AB 10/2011, kaplamada iddianın dayanağı ayrıca sorulur.
• Denetimde üç belge sorulur: uygunluk beyanı, göç testi raporu, üretici ve piyasaya arz eden bilgisi.
• Beş önlem üretimden önce alınır; kayıp ceza değil, kanal kaybıdır.

Kısa Sözlük

• Uygunluk beyanı: ürünün gıdayla temas kurallarına uygun olduğunu yazılı olarak bildiren ve dayanak testleri gösteren belgedir
• Göç testi: ürünün benzetim sıvısına geçirdiği madde miktarını ölçen laboratuvar testidir
• Benzetim sıvısı: göç testinde asitli, yağlı ya da sulu gıdayı temsil etmek için kullanılan test sıvısıdır
• Piyasaya arz eden: ürünü kendi markasıyla satışa sunan ve yasal sorumluluğu taşıyan taraftır

Sıradaki Adım

Belgelerinizi üç belge kutusuyla birlikte okumak için uzmanına danışın formundan yazın; kapsam marka danışmanlığı sayfasında. Sıradaki yazı mutfak ürünleri markası dokuz adımda nasıl kurulur.

Güncelleme: Ekim 2026