Klinik İşlerinde Yapay Zekâ Nerede Kullanılır, Nerede Kullanılmaz?
“Hangi işte kullanabiliriz, hangisinde başımız derde girer? Klinik işlerinde yapay zekâ nerede kullanılır, nerede kullanılmaz?” Tek ölçüt var ve her işe uygulanıyor: içinde danışan var mı? Yoksa kullanılır; varsa kullanılmaz. Gerisi bu ölçütün ayrıntısı. ⚙️
Bu yazı kullanım haritası: yeşil liste, kırmızı liste ve gri alan.
Hattın tamamı: yapay zekâ etkisi rehberi; danışan tarafı: danışan yazısı.
Yeşil Liste: Kullanılır
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- 1 — Bilgilendirici içerik taslağı
- 2 — Sosyal içerik fikirleri ve taslakları
- 3 — Site ve form metinleri
- 4 — Çeviri ve düzeltme
- 5 — Program ve takvim
- 6 — Genel araştırma
Danışan içermeyen işler — sekiz kalem: ✅
1 — Bilgilendirici içerik taslağı
“İlk seansta ne olur”, “psikolog mu psikiyatrist mi” gibi genel yazıların ilk hâli. Şartı: uzman okur, düzeltir, adıyla onaylar: üretim yazısı.
2 — Sosyal içerik fikirleri ve taslakları
Konu listesi, paylaşım metni taslağı, seri planı. Yine imza şartıyla.
3 — Site ve form metinleri
Sayfa açıklamaları, form etiketleri, otomatik karşılama mesajı metni, sınır cümlesi taslağı.
4 — Çeviri ve düzeltme
Mevcut metnin dil düzeltmesi, ikinci dile çevirisi — danışan içermeyen metinler için.
5 — Program ve takvim
İçerik takvimi, rutin sayfası taslağı, çeyreklik plan.
6 — Genel araştırma
Mesleki literatür taraması, mevzuat özeti — her ikisi de kendi meslek örgütünün rehberiyle doğrulanmak üzere.
7 — Ölçüm yorumu
Beş sayılık tablonun ve asistan turu notlarının özeti — kişisel veri içermeyen sayılar için.
8 — Eğitim ve prova
Ekip için ilk temas senaryoları, resepsiyon cevap kalıpları — hayali ve genel örneklerle.
Kırmızı Liste: Kullanılmaz
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- 1 — Danışan mesajlarına cevap
- 2 — Seans notu ve özeti
- 3 — Değerlendirme ve formülasyon
- 4 — Randevu listesi ve form kayıtları
- 5 — Danışana özel metin
- 6 — Yorum cevapları (kişiye özel)
Danışan içeren işler — altı kalem, istisnasız: 🚫
1 — Danışan mesajlarına cevap
Gelen mesaj danışan bilgisi taşıyor; araca yapıştırılmaz. Cevap klinikten, insan eliyle: mesaj yazısı.
2 — Seans notu ve özeti
Seans kaydını yazdırmak, özetletmek, düzenletmek: en ağır ihlal. Ses kaydı, transkript, not — hiçbiri.
3 — Değerlendirme ve formülasyon
“Bu belirtiler ne olabilir” sorusu danışan bilgisiyle sorulmaz. Genel bilgi sorulabilir; vakaya dair sorulmaz.
4 — Randevu listesi ve form kayıtları
Ad, telefon, tarih içeren hiçbir liste araca girmez — düzenletmek, sıralatmak için de.
5 — Danışana özel metin
Belirli bir danışana yazılacak mesaj, mektup, rapor.
6 — Yorum cevapları (kişiye özel)
Harita yorumuna cevap taslağı genel olabilir; ama yorumun içeriği danışan bilgisi taşıyorsa o içerik araca girmez.
👉 Kırmızı listenin tek gerekçesi var: bu dikeyde danışan bilgisi sıradan bilgi değil.
Gri Alan ve Kurumsal Araçlar
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Gri alan: “anonimleştirsem olur mu?”
- Gri alan: “genel soru sorsam?”
- Kurumsal ve “güvenli” araçlar
- Ve kural yazılı olmalı
İki karışan konu: ⚖️
Gri alan: “anonimleştirsem olur mu?”
Adı çıkarılmış seans notu, yaşı-cinsiyeti değiştirilmiş vaka özeti. Cevap bu dikeyde hayır: anonimleştirme hem zor hem güvenilmez — ayrıntılar kişiyi tanımlayabiliyor. Gri alan yok; danışana dair olan şey kırmızıda.
Gri alan: “genel soru sorsam?”
“Kaygı bozukluğunda hangi yaklaşımlar kullanılır” — evet, bu genel bilgi ve yeşilde. “Bir danışanım şu şu belirtilerle geldi, ne olabilir” — hayır, bu vakaya dair ve kırmızıda. Ayrım sorunun kişiye bağlı olup olmadığı.
Kurumsal ve “güvenli” araçlar
Sağlık sektörü için veri işleme taahhüdü veren araçlar var. Bunlar çerçeveyi değiştirebilir — ama iki şartla: aracın veri sözleşmesi okunmuş ve saklanmış, kullanım kararı meslek örgütünün güncel rehberi ve gerekirse hukuki görüşle alınmış. Bu yazıdaki kırmızı liste, genel amaçlı araçlar için: veri yazısı.
Ve kural yazılı olmalı
Yeşil ve kırmızı liste tek sayfada, rutin belgesinin yanında. Ekip büyüdükçe ve araçlar değiştikçe kural kişilerin hafızasında değil, kâğıtta durmalı: kural yazısı. Kurulu ve ilçeye kilitli hâlini devralmak: parsel modeli.
📌 Sahadan Notlar
- En yaygın ihlal, iyi niyetle yapılan seans notu özetletme; çoğu klinik bunun bir veri aktarımı olduğunu fark etmiyor.
- “Anonimleştirilmiş” vaka özetleri ayrıntılar yüzünden çoğunlukla tanımlanabilir kalıyor.
- Yazılı kuralı olan kliniklerde yeni gelen personel araçları ilk günden doğru kullanıyor.
📖 Kısa Sözlük
- Yeşil liste: Danışan içermeyen, yapay zekâ kullanılabilen işler.
- Kırmızı liste: Danışan içeren, araçlara girmeyen işler.
- Tek ölçüt: “İçinde danışan var mı?” sorusu.
Sık Sorulan Sorular
➡️ Sıradaki Adım
Bu hafta yeşil ve kırmızı listeyi tek sayfaya yazın ve ekibin göreceği yere asın. İlçenizin psikolog kelimelerini kurulu ve kilitli devralmak için parsel durumunuzu sorgulayın; rakipler için rakip yazısına geçin.
Danışan içermeyen sekiz işte: içerik taslağı (uzman onayıyla), sosyal fikir ve taslak, site ve form metni, çeviri ve düzeltme, program ve takvim, genel araştırma, ölçüm yorumu, eğitim ve prova. Şart: uzman okur ve adıyla onaylar.
Danışan içeren altı işte, istisnasız: danışan mesajına cevap, seans notu ve özeti (en ağır ihlal), değerlendirme, randevu ve form kaydı, danışana özel metin, kişiye özel yorum cevabı.
Bu dikeyde hayır: anonimleştirme güvenilmez, ayrıntılar kişiyi tanımlayabiliyor. Ayrım sorunun kişiye bağlı olup olmadığı: genel bilgi yeşil, vakaya dair kırmızı. Kurumsal “güvenli” araçlar yalnızca veri sözleşmesi okunmuş ve meslek rehberiyle karar alınmışsa çerçeveyi değiştirebilir.