Beceri Evde Oluşuyor, İşe Uğramıyor
İnsanlar yapay zekâyı öğreniyor. Ama çoğu bunu işine taşımıyor. TÜİK verisi bu boşluğu net gösteriyor: yapay zekâ kullananların yüzde 79,7’si bunu özel amaçlarla kullanıyor, yalnızca yüzde 33,8’i mesleki amaçla. Eğitim amaçlı kullanım da yüzde 31,4 seviyesinde.
Yani beceri evde oluşuyor ama işe uğramıyor. İşletme için bu, hazır bir kaynağın kullanılmaması demek. Üstelik bedeli çoktan ödenmiş bir kaynak.
Rakam Ne Söylüyor?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Öğrenme kendiliğinden başladı
- İş kullanımı üçte birde kalıyor
- Genç ve eğitimli kesim önde
Üç bulgu var.
Öğrenme kendiliğinden başladı
Kimse eğitim vermeden insanlar bu araçları kullanmaya başladı. Merak, ihtiyaç ve kolaylık yetti. Eğitim bütçesi de gerekmedi. Bu, işletme için ücretsiz bir başlangıç noktası. Ekipte zaten temel kullanım becerisi var. Eksik olan, o beceriyi işe bağlamak.
İş kullanımı üçte birde kalıyor
Özel kullanım yüzde 79,7’ye çıkarken mesleki kullanım yüzde 33,8’de duruyor. Aradaki fark, iş yerindeki engellerin göstergesi. Kural yok. İzin belirsiz. Kullanım alanı tanımsız. İnsan evde rahatça kullandığını işte kullanmıyor. Çünkü işte hata yapmanın bedeli farklı. Belirsizlik varken de kimse risk almıyor.
Genç ve eğitimli kesim önde
Kullanım oranı gençlerde ve yükseköğretim mezunlarında belirgin biçimde yüksek. Bu, ekibinizdeki dağılımın homojen olmadığı anlamına geliyor. Aynı odada çok farklı seviyeler var. Aynı eğitimi herkese vermek bu yüzden verimsiz. Bazıları çoktan öğrenmiş durumda; onlara temel eğitim vermek zaman kaybı. Seviye cetveli bu ayrımı yapıyor.
Manşetin Kaçırdığı
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Kullanmayanların gerekçesi ilgisizlik
- Kadınlarda eğitim amaçlı kullanım daha yüksek
- Kişisel beceri kurumsal beceri değil
Üç ayrıntı var.
Kullanmayanların gerekçesi ilgisizlik
Hiç kullanmayanların yüzde 63,3’ü “ihtiyaç duymadığını” söylüyor. Bu cevap genelde deneme yapılmadan verilmiş bir cevap. Yüzde 18,7’si nasıl kullanacağını bilmiyor. Yani engel korku ya da güvensizlik değil, ilgisizlik. İlgisizliği aşmanın yolu da teknoloji anlatmak değil; kişinin kendi yükünü hafifletecek bir örnek göstermek. Soyut anlatım ilgi uyandırmıyor, somut örnek uyandırıyor.
Kadınlarda eğitim amaçlı kullanım daha yüksek
Veri, eğitim amaçlı kullanımda kadınların erkeklerin önünde olduğunu gösteriyor. Küçük ama anlamlı bir ayrıntı. Bu ayrıntı şunu söylüyor: öğrenmeye açıklık, mevcut kullanım oranından bağımsız olabiliyor. Ekipte “kullanmıyor” görünen kişi, öğrenmeye en açık kişi olabilir. Peşin hüküm vermeden sormak gerekiyor. Kim neyi biliyor, ancak sorunca anlaşılıyor.
Kişisel beceri kurumsal beceri değil
Bir çalışanın evde öğrendiği, kurumun bilgisi sayılmaz. O kişi ayrıldığında beceri de gider. Ayrıca kişisel kullanım genelde kayıt dışıdır. Ne standardı vardır ne denetimi. Kurumsallaşmayan beceri bir gün yok oluyor. Kuruma geçen beceri ise kalıyor.
İşletme Ne Yapmalı?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Maliyet: mevcut beceriyi bulmak bir saat
- İlk adım: kişisel beceriyi iş görevine bağlayın
- Sonraki adım: bilen kişiyi öğretmen yapın
Üç adım.
Maliyet: mevcut beceriyi bulmak bir saat
Ekibe tek soru: kim, hangi araçları kişisel olarak kullanıyor? Bu soru genelde şaşırtıcı cevaplar getiriyor. Sessiz duran kişi en çok kullanan çıkabiliyor; kimse sormadığı için söylememiştir. Elinizde sandığınızdan fazla beceri vardır. Üstelik bu beceri size hiçbir şeye mal olmamıştır.
İlk adım: kişisel beceriyi iş görevine bağlayın
Kullanan kişiye somut bir iş görevi verin. “Şu raporu bu araçla hazırlamayı dener misin?” Tek cümlelik bir görev yeterli. Kişisel kullanım ile mesleki kullanım arasındaki köprü budur. Köprü kurulmazsa beceri evde kalıyor. Kurulduğunda ise iki hafta içinde işe geçiyor. Köprü de tek bir görevden ibaret.
Sonraki adım: bilen kişiyi öğretmen yapın
Ekipte zaten kullanan biri varsa, en hızlı eğitim yolu odur. Dışarıdan eğitim almadan önce içerideki bilgiyi yayın. Hem ücretsiz hem de sizin işinize göre anlatılmış oluyor. İç eğitmen düzeni bunun yöntemini anlatıyor.
Ekibiniz bu araçları zaten öğreniyor. Soru şu: bu öğrenme sizin işinize mi akıyor, yoksa evde mi kalıyor?