AB Yapay Zekâ Yasası Madde 50 Özeti: Şeffaflık Kuralları Türk İşletmesini Nasıl Etkiler?
AB Yapay Zekâ Yasası madde 50, yapay zekâ sistemleri için şeffaflık kurallarını koyan maddedir: insanlar bir yapay zekâyla konuştuklarını, gördükleri içeriğin yapay zekâyla üretildiğini ya da değiştirildiğini bilmelidir. Madde 2 Ağustos 2026’dan beri uygulanıyor ve yalnız yüksek riskli sistemleri değil, belirli türdeki bütün sistemleri ilgilendiriyor. ⚖️
Bu özet maddenin ne olduğunu, sağlayıcının ve yapay zekâyı kullanan işletmenin yükümlülüklerini, Türk işletmesi için anlamını ve uygulama araçlarıyla yaptırımları anlatır. Bilgiler 12 Kasım 2026’da resmî metin ve hukuki kaynaklardan derlendi. Bu yazı bilgi amaçlıdır, hukuki görüş değildir; kendi durumunuz için bir hukukçuya danışın.
Bu işi açmayı düşünüyorsanız, müşterinin sizi internette bulması için dijital danışmanlık hizmeti sayfamız yol gösterir.
Madde 50 nedir?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Şeffaflık maddesi
- Ne zamandan beri?
- Kimler için?
Madde 50, Yapay Zekâ Yasası’nın risk sınıflarından bağımsız işleyen şeffaflık maddesidir. Kimin, neyi, ne zamandan beri yapması gerektiğini anlamak için üç noktaya bakmak yeterlidir.

Şeffaflık maddesi
Yasanın büyük kısmı yüksek riskli sistemlere odaklanır; madde 50 ise risk sınıfına bakmadan belirli kullanımlar için şeffaflık ister: insanla konuşan sistemler, sentetik içerik üreten sistemler, duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma, derin sahte içerik. Bu yüzden madde, sıradan işletme kullanımlarına en çok dokunan maddedir. 🧭
Ne zamandan beri?
Madde 2 Ağustos 2026’da uygulanmaya başladı. Yasayı değiştiren ve yüksek riskli sistemlerin takvimini erteleyen düzenleme madde 50’nin esasına dokunmadı. Tek istisna, 2 Ağustos’tan önce piyasada olan üretken sistemlerin makinece işaretleme yükümlülüğü için 2 Aralık 2026’ya kadar tanınan geçiş süresidir; bu tarihten sonra piyasaya çıkan sistemlere süre tanınmadı.
Kimler için?
Madde iki aktörden söz eder: sistemi geliştirip piyasaya sunan sağlayıcı ve sistemi kendi işinde kullanan kullanıcı, yani işletme. Bir Türk işletmesi çoğu zaman ikinci gruptadır; hazır bir aracı kullanarak içerik üretir ya da müşterisiyle konuşur. Kendi sohbet botunu geliştirip sunan işletme ise sağlayıcı yükümlülükleriyle de karşılaşabilir. 👥
Örneği yok. Bu fiyat sadece 12 işletmeye.
58 saniyede paketin tamamı: AI görünürlük teşhisi, varlık düzeni, yapısal veri, llms.txt ve 6 soru grubunda AI SEO uyumlu 108 makale; hemen ve anahtar teslim. Tek paket, tek fiyat.
Sağlayıcı ne yapmalı?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Etkileşim bildirimi
- Makinece okunur işaret
- 2 Aralık geçiş süresi
Sağlayıcının iki temel işi vardır ve ikisi de sistemin tasarımıyla ilgilidir.
Etkileşim bildirimi
İnsanlarla doğrudan etkileşen bir sistemin sağlayıcısı, durum bağlamdan açıkça anlaşılmıyorsa kişilerin bir yapay zekâyla etkileşimde olduklarını öğrenecekleri biçimde sistemi tasarlamalıdır. Sohbet botları ve sesli asistanlar bu hükmün en tipik örnekleridir. Bildirim en geç ilk etkileşimde yapılır. 💬
Makinece okunur işaret
Ses, görsel, video ya da metin üreten sistemlerin sağlayıcısı, çıktıları makinece okunur biçimde işaretlemeli ve yapay olarak üretildiklerinin tespit edilebilmesini sağlamalıdır. Yasa bu çözümlerin etkili, birlikte çalışabilir, dayanıklı ve güvenilir olmasını istiyor. Bu iş aracı sunanındır; ama aracı seçen işletme de sağlayıcısının bunu yapıp yapmadığını bilmelidir.
2 Aralık geçiş süresi
Geçiş süresi yalnız işaretleme yükümlülüğünü ve yalnız 2 Ağustos’tan önce piyasada olan üretken sistemleri kapsar. Kullanan işletmenin etiketleme görevleri ertelenmedi. Kullandığınız aracın sağlayıcısına işaretleme planını yazılı sormak, bu dönemin en pratik adımıdır. ⏰
Kullanan işletme ne yapmalı?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Derin sahte içerik etiketi
- Kamuoyunu ilgilendiren metin
- Duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma
Yapay zekâyı kendi işinde kullanan işletmenin görevleri, ürettiği içeriğin türüne göre değişir.

Derin sahte içerik etiketi
Gerçek kişi, nesne, yer ya da olaylara benzeyen ve gerçek sanılabilecek görsel, ses ya da video üreten ya da değiştiren işletme, içeriğin yapay olarak üretildiğini ya da değiştirildiğini açıklamalıdır. Sanatsal, yaratıcı, hiciv ya da kurgu niteliğindeki içerikte bu açıklama, eserin sunumunu bozmayacak biçimde yapılabilir. Reklamdaki gerçekçi yapay zekâ görselleri bu hükmün yakınında durur. 🎭
Kamuoyunu ilgilendiren metin
Kamuoyunu bilgilendirmek amacıyla yayımlanan ve yapay zekâyla üretilen ya da değiştirilen metin, yapay zekâ ürünü olduğu açıklanarak yayımlanmalıdır. Metin insan incelemesinden geçmiş ve editoryal sorumluluğu biri üstlenmişse bu yükümlülük uygulanmaz. Haber ve gündem içeriği üreten işletme için bu ayrım önemlidir.
Duygu tanıma ve biyometrik sınıflandırma
Duygu tanıma ya da biyometrik sınıflandırma sistemi kullanan işletme, bu sisteme maruz kalan kişileri bilgilendirmelidir; kişisel veri kuralları da ayrıca geçerlidir. Mağazada ya da çağrı merkezinde bu tür bir sistem kullanılıyorsa hem Avrupa kuralı hem kişisel veri kuralları birlikte değerlendirilir. 🔐
Türk işletmesini nasıl ilgilendirir?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Avrupa’ya satan işletme
- İnternete açık içerik
- Yalnız Türkiye’ye satan işletme
Madde 50 Avrupa’nın kuralıdır; ama etkisi Türkiye’deki işletmelere de uzanır. Üç durum ayrı ayrı düşünülmelidir.
Avrupa’ya satan işletme
Avrupa’daki müşterilere ürün ya da hizmet sunan ve onlarla yapay zekâ aracılığıyla etkileşen işletme için madde 50 doğrudan gündemdedir. Sohbet botu, otomatik e-posta ve görsel içerik bu gözle gözden geçirilir. Hedef pazar Avrupa ise, kural dışında kalmak çoğu zaman mümkün değildir. 🇪🇺
İnternete açık içerik
Hukuk kaynaklarının aktardığına göre Komisyon, derin sahte içerik etiketinde geniş bir yorum benimsiyor: içeriğin özellikle Avrupa pazarını hedeflemesi şartı aranmadan, dünyaya açık internette yayımlanması bile yükümlülüğü doğurabilir. Bu yorum, Türk markalarının sosyal medya içeriğini de ilgilendirebilir.
Yalnız Türkiye’ye satan işletme
Avrupa kuralı uzak görünse de Türkiye’de reklam yönetmeliği 1 Ağustos 2026’dan beri reklamlarda yapay zekâ kullanımının belirli durumlarda açıkça belirtilmesini istiyor. Bu hükmü yapay zekâ etiketi ve gizli reklam yönetmeliği yazısında ayrıntılı ele aldık. İki kural farklıdır ama yönleri aynıdır. 🇹🇷
Uygulama araçları ve yaptırım
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Uygulama kodu
- Komisyon rehberi
- Yaptırım
Madde 50’nin nasıl uygulanacağını üç belge ve bir ceza maddesi belirliyor.

Uygulama kodu
Komisyon, işaretleme ve etiketleme için gönüllü uygulama kodunu 10 Haziran 2026’da yayımladı; kod Temmuz ayında Komisyon ve Yapay Zekâ Kurulu tarafından uygun bulundu. Kod, yükümlülüklerin yerine geçmez ama uyumu göstermenin pratik yoludur. Ayrıntılarını yapay zekâ içeriği uygulama kodu yazısında anlattık. 📚
Komisyon rehberi
Komisyon, madde 50 rehberinin son hâlini 20 Temmuz 2026’da yayımladı. Rehber kimin kapsamda olduğunu ve her yükümlülüğün pratikte nasıl işleyeceğini açıklıyor; ancak kendini maddenin kesin yorumu olarak sunmuyor. Son söz, denetim makamlarının ve mahkemelerin uygulamasına kalıyor.
Yaptırım
Yasanın ceza maddesine göre madde 50 yükümlülüklerine aykırılıkta idari para cezası 15 milyon avroya ya da işletme için dünya çapındaki yıllık cironun yüzde 3’üne kadar çıkabiliyor. Denetim makamlarının ilk dönemde ne kadar sıkı uygulama yapacağı zamanla netleşecek. Ceza ihtimali değil, güven kaybı çoğu işletme için daha yakın risktir. ⚠️
Adapte Dijital madde 50 hazırlığına nasıl yaklaşıyor?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Tek teslimat paketi
- Teslim edilen şey
- Nereden başlanır?
Hukuki görüş vermiyoruz; yapay zekâ kullanım envanterinizi çıkarıyor, etiket ve bildirim düzenini kuruyor, hukukçunuzla birlikte çalışıyoruz.
Tek teslimat paketi
Adapte Dijital’de aylık yönetim ücreti yoktur. Çalışma, kapsamı baştan yazılı 36.000 TL + KDV‘lik tek bir teslimat paketiyle başlar. İş büyürse yeni ihtiyaç, teslim edilecek işe göre ayrı bir ek paket olarak tanımlanır. 📦
Teslim edilen şey
Çalışmanın çıktısı madde 50 açısından kullanım envanteri, etiket ve bildirim kararları ile sağlayıcılara sorulacak soru listesidir. Kapsamı dijital denetim sayfasında anlattık.
Nereden başlanır?
Güncel paketler ve kontenjan Kampanyalar sayfasında yazılıdır; fiyat ve kapsam için o sayfa geçerlidir. 🧭
Hızlı Özet
- Madde 50, 2 Ağustos 2026’dan beri uygulanan şeffaflık maddesidir.
- Sağlayıcı etkileşimi bildirir ve çıktıyı makinece işaretler.
- Kullanan işletme derin sahte içeriği ve kamuoyu metnini etiketler.
- Geçiş süresi yalnız işaretleme için ve 2 Aralık 2026’ya kadardır.
- Ceza 15 milyon avro ya da cironun yüzde 3’üne kadar çıkabilir; bu yazı hukuki görüş değildir.
Kısa Sözlük
- Sağlayıcı
- Bir yapay zekâ sistemini geliştirip kendi adıyla piyasaya sunan kişi ya da kuruluş.
- Kullanıcı
- Bir yapay zekâ sistemini kendi yetkisi altında, mesleki faaliyetinde kullanan kişi ya da kuruluş.
- Makinece işaret
- İçeriğin yapay olarak üretildiğini yazılımların okuyabileceği biçimde gösteren işaret.
Sık Sorulan Sorular
Hayır. Madde risk sınıfından ve şirket büyüklüğünden bağımsız işler; insanla konuşan, içerik üreten ya da derin sahte içerik yayımlayan her kullanıcıyı ilgilendirebilir.
Hayır. Geçiş süresi yalnız sağlayıcıların işaretleme yükümlülüğü ve önceden piyasada olan sistemler içindir; diğer yükümlülükler 2 Ağustos 2026’dan beri uygulanıyor.
İnternete açık derin sahte içerik konusundaki geniş yorum ve Türkiye’deki reklam yönetmeliği nedeniyle konuyu izlemek akıllıca olur. Kendi durumunuz için bir hukukçuya danışın.
Sıradaki Adım
Avrupa’daki kişilere ulaşan yapay zekâ kullanımlarınızı envanterde işaretleyin ve her biri için sağlayıcı mı kullanıcı mı olduğunuzu yazın. Teslim edilen paketlerimiz için Kampanyalar sayfamıza bakabilirsiniz.
Kaynaklar: EUR-Lex — Regulation (EU) 2024/1689 (Artificial Intelligence Act) · Faegre Drinker — Commission confirms transparency Code of Practice as adequate · Alomaliye — Reklam Yönetmeliğinde Kapsamlı Değişiklik
Güncelleme: Kasım 2026
