Dijital Varlık Maliyeti
Dijital varlığın fiyatı ilk ödemeyle bitmiyor. Kullanım oranlarındaki fark bunu dolaylı gösteriyor: on ile kırk dokuz çalışanı olan girişimlerde ücretli bulut kullanımı %17,3’te kalıyor.
Bu yazı toplam maliyetin nasıl hesaplanacağını anlatıyor. Dört kalem var ve üçü genelde unutuluyor. Öncelik sırası hangisine önce bütçe ayrılacağını gösteriyor.
Sorun Ne?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Yalnızca yapım ücreti konuşuluyor
- Ucuz teklif seçiliyor
- Kendi emeğiniz sayılmıyor
Üç manzara var.
Yalnızca yapım ücreti konuşuluyor
Teklif alınıyor, fiyat karşılaştırılıyor, karar veriliyor. Sonraki yılların maliyeti hiç hesaba girmiyor. Bir yıl sonra sürpriz kalemler çıkıyor. Bütçe de aşılmış oluyor.
Ucuz teklif seçiliyor
En düşük fiyat tercih ediliyor. Ama sonradan her değişiklik ek ücretlendiriliyor. Toplam maliyet baştakinin üstüne çıkıyor. Ucuz görünen seçenek pahalıya geliyor.
Kendi emeğiniz sayılmıyor
İçerik yazmak, fotoğraf hazırlamak, güncellemek zaman istiyor. Bu zaman hiçbir yere yazılmıyor. Oysa en büyük kalemlerden biri bu. Ayda birkaç saat, yılda ciddi bir yekûn ediyor.
Neden Oluyor?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Fiyat somut, süreklilik soyut
- Satıcı da vurgulamıyor
- Karşılaştırma yanlış yapılıyor
Üç sebep.
Fiyat somut, süreklilik soyut
İlk ödeme faturada duruyor. Yıllık bakım ve içerik emeği görünmüyor. Görünmeyen maliyet karara girmiyor. Girmediği için de hesaplanmıyor.
Satıcı da vurgulamıyor
Teklifte yapım bedeli öne çıkıyor. Devam maliyeti küçük yazıyla geçiyor. Sormadan netleşmiyor. Doğrudan sormak da en kolay yolu.
Karşılaştırma yanlış yapılıyor
İki teklif yalnızca fiyatla kıyaslanıyor. Kapsam, bakım ve destek farkına bakılmıyor. Ucuz görünen seçenek pahalıya çıkabiliyor. Üç yıllık toplam bunu gösteriyor.
Nasıl Yapılır?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Adım 1: dört kalemi ayrı yazın
- Adım 2: üç yıllık toplamı çıkarın
- Adım 3: içerik emeğini saate çevirin
Üç adım.
Adım 1: dört kalemi ayrı yazın
Yapım bedeli, yıllık sabit giderler, içerik emeği ve değişiklik maliyeti. Sabit giderler alan adı, barındırma ve varsa mağaza ücretlerini kapsıyor. Dördü ayrı yazıldığında tablo netleşiyor. Toplam da sürpriz olmuyor. Karar öncesi görülmüş oluyor. Sonradan pazarlık şansı kalmıyor. Sözleşme imzalanmadan sorulması gerekiyor. Sonrası zorlaşıyor. İş başladıktan sonra şartlar değişmiyor. Pazarlık gücü baştaki kadar olmuyor. Baştan konuşmak hiçbir şey kaybettirmiyor. Sormak bir hak. Cevap vermeyen tedarikçi bir işaret veriyor. Şeffaflık da bir ölçüt oluyor. Açık cevap veren firma güven veriyor. Kaçamak cevap ise uyarı işareti.
Adım 2: üç yıllık toplamı çıkarın
Tek yıl yanıltıyor. Üç yıla bakıldığında devam maliyeti yapım bedelini geçebiliyor. Bu hesap iki teklifi karşılaştırmayı kolaylaştırıyor. Sıralama bazen tersine dönüyor.
Adım 3: içerik emeğini saate çevirin
Ayda kaç saat harcanacak? Bu saati bir maliyet olarak yazın. Karşılıksız görünen emek de bir kaynak. Sınırlı ve değerli bir kaynak. Başka işe harcanabilecek saatler bunlar. Hesaba katılması gerekiyor. Aksi hâlde maliyet olduğundan düşük görünüyor. Karar yanlış veriye dayanıyor. Yanlış teklif seçilmiş olabiliyor. Fark bir yıl sonra ortaya çıkıyor. Geri dönmek mümkün olmuyor. Sözleşme imzalanmış oluyor. Şartlar sabitlenmiş oluyor. Değiştirmek mümkün olmuyor. Baştan sormak bu yüzden önemli oluyor. Bir saatlik hazırlık yıllarca işe yarıyor. Sürpriz kalem de çıkmıyor. Varlık seçimi bu hesapla birlikte netleşiyor.
Ne Kadar Sürer, Nereden Başlanır?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Dört kalem bir saatte çıkıyor
- Getirisi doğru karşılaştırma
- İlk adım: mevcut giderleri toplayın
Hesap bir saat.
Dört kalem bir saatte çıkıyor
Teklifi okumak, eksik kalemleri sormak ve toplamı almak. Bir saat sürüyor. Karşılığında sürpriz kalmıyor. Bütçe gerçeğe yakın çıkıyor. Yıl ortasında tıkanma olmuyor. Güncelleme için para bulunuyor. Site güncel kalıyor. Eskimeyen varlık sonuç üretmeye devam ediyor. Güncelleme küçük bir kalem oluyor. Baştan ayrıldığında sorun çıkmıyor. Sonradan bulunması zor oluyor. Bütçe tükenmiş oluyor. Site de olduğu gibi kalıyor.
Getirisi doğru karşılaştırma
İki teklif ancak toplam maliyetle kıyaslanabiliyor. Yapım bedeli tek başına yanıltıcı. Aradaki fark bazen iki katı çıkıyor.
İlk adım: mevcut giderleri toplayın
Şu an dijital varlıklarınız için yıllık ne ödüyorsunuz? Banka hareketleri bunu gösteriyor. Genelde unutulmuş kalemler çıkıyor. Yıllardır ödenen türden kalemler. Kimse fark etmemiş oluyor. Yıllık kontrol bunu ortaya çıkarıyor. Bir saat sürüyor ve genelde şaşırtıyor. Unutulmuş abonelikler ortaya çıkıyor. Bazıları yıllardır ödeniyor oluyor.
Yaygın Hata
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Bakımı sonraya bırakmak
- İçeriği bedava saymak
- Sahipliği netleştirmemek
Üç tuzak.
Bakımı sonraya bırakmak
Yapım için bütçe ayrılıyor, bakım için ayrılmıyor. Bir yıl sonra güncelleme gerektiğinde para bulunamıyor. Site de olduğu gibi kalıyor.
İçeriği bedava saymak
Metin ve görsel hazırlamak zaman istiyor. Bu iş kimsenin görevi değilse yapılmıyor. Site yayına giriyor ama içi boş kalıyor.
Sahipliği netleştirmemek
Alan adı ve hesaplar kimin üzerine kayıtlı? Firma üzerindeyse ayrılırken sorun çıkıyor. Bu soru baştan sorulmalı ve yazılı olmalı.
Sıkça Sorulan Sorular
Genelde kapsam ve devam desteği. Ucuz teklif yapımı içeriyor ama sonraki değişiklikler ayrı ücretlendiriliyor. Pahalı teklifte bakım dahil olabiliyor. Karşılaştırmayı doğru yapmak için iki soruyu sorun: yıllık ne ödeyeceğim ve bir sayfa değiştirmek ne kadar? Bu iki cevapla üç yıllık toplam çıkıyor ve sıralama bazen tersine dönüyor.
Kesinlikle sizin. Bu, üzerinde en çok sorun yaşanan konu. Alan adı hizmet aldığınız firmanın üzerindeyse yollarınız ayrıldığında varlığınız orada kalıyor ve devir zorlaşıyor. Kayıt kendi adınıza ya da şirketiniz adına yapılmalı, giriş bilgileri sizde durmalı. Firma yönetebilir ama sahibi siz olmalısınız. Bu soru sözleşme aşamasında sorulmalı; sonradan sorulduğunda pazarlık gücü kalmıyor.
Nakit maliyeti düşüyor ama zaman maliyeti artıyor. Hesabı yapmadan karar vermeyin: kaç saat harcanacak ve o saatler başka ne üretebilirdi? Basit bir varlık için kendi imkânlarınızla başlamak mantıklı olabiliyor. Karmaşık bir iş içinse öğrenme süresi genelde dış hizmetten pahalıya geliyor. Ölçüt şu: bu iş bir kez mi yapılacak yoksa sürekli mi güncellenecek? Sürekli güncellenecekse içeride bir yetkinlik kurmak uzun vadede kazandırıyor.