Web Tasarım Sözleşmesinde Neler Olmalı: Kod, Alan Adı ve Devir
Sözleşme, proje iyi giderken okunmaz. Herkes heyecanlıyken imzalanır, kimse maddeleri tartışmaz. Okunduğu an genellikle kötü bir andır: teslim gecikmiştir, ajansla yollar ayrılmaktadır ya da siteyi başka bir ekibe taşımak gerekmektedir. 📑
O anda tek bir soru önemlidir: elinizde ne kalıyor? Alan adı kimin adına kayıtlı, koda erişebiliyor musunuz, yedekler nerede, içerik kimin. Bu soruların cevabı sözleşmede yazılıysa kriz bir prosedüre dönüşür; yazılı değilse bir pazarlığa.
Bu yazı sözleşmeyi hukuki bir metin olarak değil, bir risk haritası olarak okur. Üç bölümde ilerliyoruz: mülkiyet, teslim tanımı ve ayrılma prosedürü. Her bölümde imzadan önce sorulacak somut sorular var. Bu yazı hukuki görüş değildir; sözleşmenizi bir avukatla da gözden geçirmenizi öneririz.
Mülkiyet: Proje Bittiğinde Neyin Sahibisiniz?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Alan adı ve sunucu kaydı
- Kaynak kod ve tasarım dosyaları
- İçerik ve görsel kullanım hakları
- Veri: analitik, form kayıtları ve müşteri bilgisi
Web sitesi tek bir varlık değil, birbirine bağlı beş varlığın toplamıdır: alan adı, sunucu, kaynak kod, içerik ve veri. 🔑 Bunların her biri ayrı kişinin adına kayıtlı olabilir ve genellikle öyledir.
Sözleşmenin ilk işi bu beş varlığı tek tek sahiplendirmektir. Cümle şu netlikte olmalı: bu varlıklar firmanın mülkiyetindedir. Kararın bütün çerçevesini kurumsal web tasarım ajansı rehberimizde anlattık.
Alan adı ve sunucu kaydı
Alan adı firma unvanıyla ve firma e-postasıyla kayıtlı olmalıdır. Ajans yönetici olarak eklenebilir, sahibi olamaz. Sunucu hesabı da aynı mantıkla firmaya ait olmalı, ajansa erişim verilmelidir. Alan adı ajans adına kayıtlıysa siteniz kiralık bir dükkândır ve taşınma anında pazarlık konusu olur.
Kaynak kod ve tasarım dosyaları
Teslim kapsamında çalışan site değil, üreten dosyalar da bulunmalıdır: tema kodu, özel eklenti kodu ve tasarım kaynak dosyaları. Kapalı panelde çalışan sistemlerde bu mümkün olmaz. Sözleşmeye “teslim sonrası kaynak dosyalar firmaya devredilir” maddesi eklenmeli, teslim biçimi de yazılmalıdır. 💾
İçerik ve görsel kullanım hakları
Ajansın ürettiği metin ve görsellerin süresiz kullanım hakkı firmaya geçmelidir. Stok görsel kullanıldıysa lisans tipi belirtilmeli; bazı lisanslar site dışında kullanıma izin vermez. Fotoğraf çekimi yapıldıysa çekim dosyalarının ham hali de teslim listesinde olmalıdır. Kullanım hakkı belirsiz görsel, ileride telif riskidir.
Veri: analitik, form kayıtları ve müşteri bilgisi
Analitik hesabı ve arama konsolu firmanın hesabında açılmalıdır. Form kayıtları ve müşteri verisi ajansın sunucusunda değil, firmanın erişebildiği yerde tutulmalıdır. Veri işleme sorumlulukları da yazılı olmalı; kişisel veri tarafı için KVKK uyum rehberimize bakabilirsiniz. 🔐
Sıradaki adım: Mülkiyet netse, sıra teslimin ne demek olduğunda.
Teslim Tanımı: “Bitti” Ne Zaman Bitmiş Sayılır?
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Kabul kriterleri listesi
- Revizyon hakkı ve sınırı
- Kapsam dışı listesi
Projelerin çoğu teslim tarihinde değil, teslim tanımında tıkanır. 🕰️ Ajans “bitti” der, firma “daha var” der; ikisi de haklıdır çünkü tanım yoktur.
Çözüm basittir: teslimi bir tarihe değil bir kabul listesine bağlamak. Liste maddeleri tek tek işaretlendiğinde proje kapanır. Süreç aşamalarını brief yazımızda ayrıntılandırdık.
Kabul kriterleri listesi
Sözleşmeye ek olarak maddeli bir kabul listesi konur: tüm sayfalar yayında, formlar test edildi, mobil kontrol yapıldı, hız ölçümü paylaşıldı, yönlendirmeler uygulandı, yedek alındı. Her madde işaretlendiğinde teslim tamamlanır. Kabul listesi olmayan projede son ödeme her zaman tartışmalıdır. ✅
Revizyon hakkı ve sınırı
Revizyon aşamaya ve sayıya bağlanmalıdır: prototipte iki tur, tasarımda iki tur, geliştirmede hata düzeltmesi sınırsız. Sınırsız revizyon vaadi iyi niyet gibi görünür ama takvimi öldürür ve ajansı savunmaya iter. Ek revizyonun birim fiyatı da baştan yazılmalıdır.
Kapsam dışı listesi
İyi sözleşmenin ayırt edici işareti, neyin dâhil olmadığını yazmasıdır: marka kimliği, profesyonel çekim, ürün veri girişi, üçüncü taraf lisans bedelleri. Kapsam dışı listesi olan teklif, kapsamı da net tanımlamıştır. Bu satırların fiyata etkisini fiyat yazımızda açtık.
Sıradaki adım: Teslim tanımlı. Son bölüm en çok atlanan bölüm: ayrılma.
Ayrılma Prosedürü: Sözleşmenin En Az Okunan Bölümü
BU BÖLÜMÜN ÖZETİ
- Fesih bildirimi ve süre
- Bakım sözleşmesinin ayrı tutulması
- Gizlilik ve referans kullanımı
Hiç kimse başlarken ayrılmayı konuşmak istemez. 🚪 Oysa ayrılma maddesi, sözleşmenin en çok işe yarayan bölümüdür — çünkü hem tarafı hem de fiyatı disipline eder.
İyi ajans bu bölümü yazmaktan çekinmez; işini kaybetmekten değil, belirsizlikten korkar. Elemenin nasıl yapılacağını seçim listemizde anlattık.
Fesih bildirimi ve süre
Bakım anlaşmalarında bildirim süresi tanımlanır: genellikle otuz gün. Bu süre içinde devir tamamlanır, erişimler aktarılır. Süre yazılı değilse taraflardan biri diğerini beklemek zorunda kalır. Bildirim biçimi de belirtilmeli; yazılı bildirim esas alınmalıdır.
Bakım sözleşmesinin ayrı tutulması
Yapım ve bakım ayrı sözleşmeler olmalıdır. Böylece bakımdan memnun kalmadığınızda projeyi yeniden yaptırmak zorunda kalmazsınız. Ayrılma esnekliği, pazarlık gücünüzü korur. Tek sözleşmeye bağlanmış uzun bakım taahhüdü, indirim gibi görünen bir kilittir.
Gizlilik ve referans kullanımı
Ajansın projeyi portfolyosunda kullanıp kullanamayacağı yazılmalıdır. Çoğu firma buna izin verir, bazıları gizlilik nedeniyle vermez. Karşılıklı gizlilik maddesi de eklenir: ajans, proje sırasında öğrendiği ticari bilgiyi paylaşamaz. Sektörel gereklilikler için KVKK metnine başvurulabilir. 🤝
Hızlı Özet
- Beş varlığı sahiplendirin: alan adı, sunucu, kod, içerik, veri.
- Alan adı firma unvanına kayıtlı olmalı; ajans yalnızca yönetici.
- Kabul listesi olmadan teslim tanımlı sayılmaz.
- Revizyon aşamaya ve sayıya bağlanır; sınırsız vaat takvimi öldürür.
- Kapsam dışı listesi güven işaretidir.
- Ayrılma prosedürü ve devir paketi baştan yazılır.
Sıkça Sorulan Sorular
Sıradaki Adım
Sözleşme taslağını imzalamadan önce üç şeyi işaretleyin: mülkiyet maddesi, kabul listesi, ayrılma prosedürü. 🎯 Üçü de varsa taslak sağlamdır. Karar sürecinin geri kalanını seçim listemizde ve fiyat yazımızda bulabilirsiniz. Taslağınızı birlikte gözden geçirmek isterseniz iletişim sayfamızdan yazın.
Sık Sorulan Sorular
Sözleşme iki taraflı gecikmeyi tanımlamalıdır. Ajans gecikirse ne olur, firma onayı geciktirirse takvim nasıl kayar? Onay süreleri yazılı olmalı: örneğin sunulan tasarıma beş iş günü içinde geri bildirim. Tek taraflı yazılmış gecikme maddesi, uygulamada hiç işlemez. ⏳
Ayrılma anında teslim edilecekler yazılı olmalıdır: tam yedek, veritabanı, kaynak dosyalar, erişim bilgileri ve teknik not. Teknik not, sistemin nasıl kurulduğunu anlatan kısa bir belgedir ve devrin en değerli parçasıdır. Belgesiz devredilen sistem, teknik olarak devredilmemiş sayılır. 📦
Ajansların bir kısmı işin bir bölümünü dışarıya devreder: tasarım içeride, geliştirme dışarıda. Bu kendiliğinden sorun değildir, ama bilginizin dışında olması sorundur. Sözleşmeye alt yüklenici kullanımı halinde bildirim yükümlülüğü konmalı, gizlilik maddesinin alt yükleniciyi de bağladığı yazılmalıdır. Kimin çalıştığını bilmediğiniz projede sorumluluk da belirsizdir. 🧾
Mülkiyet maddesi. Alan adı, sunucu ve kaynak kodun firmaya ait olduğu yazılı değilse diğer maddelerin koruyuculuğu sınırlı kalır.
Sözleşmede yazıyorsa zorundadır. Varsayılan bir hak değildir; özellikle özel geliştirmelerde teslim kapsamı açıkça tanımlanmalıdır.
Yaygın uygulama üç dilimdir: başlangıç, tasarım onayı, yayın. Son dilim kabul listesi tamamlandığında ödenir. Bu yapı iki tarafı da korur.
Yıllık ve yenilenebilir olması sağlıklıdır. Uzun taahhütler indirimle sunulur ama esnekliği alır. Bildirim süresi otuz gün olarak tanımlanmalıdır.
Sözleşmeye bağlıdır. İzin verilecekse yazılı olmalı, verilmeyecekse gizlilik maddesiyle kayıt altına alınmalıdır. Sonradan tartışma çıkmaması için baştan konuşulur.
Genellikle garanti süresi tanımlanır; 90 gün yaygındır. Bu sürede işlevsel hatalar ücretsiz giderilir. Yeni özellik talebi garanti kapsamına girmez.